Loading...

Lịch sử triết học Phương Đông

Thảo luận trong 'Triết học phương Đông' bắt đầu bởi Ngọc Suka, 5/9/17.

Lượt xem: 53

Loading...
  1. Ngọc Suka

    Ngọc Suka Cộng tác viên
    Bài viết:
    590
    Đã được thích:
    129

    Lịch sử triết học phương Đông

    [​IMG]
    Trong một thời gian dài, triết học phương Tây hầu như không có ảnh hưởng tới truyền thống triết học của Ấn Độ và Trung Quốc. Các triết gia phương Tây đều có chung quan điểm cho rằng mọi suy nghĩ theo truyền thống Châu Á không phải là triết học mà là tôn giáo và chủ nghĩa thần bí. Tuy nhiên, các triết gia phương Tây ngày càng quan tâm hơn tới lối suy nghĩ của phương Đông. Graham Priest, Giáo sư Triết học tại Đại học Melbourne, đã có bài thuyết trình về lịch sử triết học tại ngày hội dành cho các nhà văn Melbourne (Melbourne Writers’ Festival) trong dự án Australasia của Đại học Monash. Sau đây là phần trao đổi của Giáo sư Graham Priest về những phát hiện của các triết gia phương Tây đối với triết học phương Đông và nguyên nhân tại sao những người chỉ nghiên cứu triết học phương Tây cho rằng triết học phương Đông là một thách thức lớn.

    Chủ nghĩa thần bí

    "Nhiều năm trước đây, khi tôi còn trẻ, nếu nói chuyện với các triết gia chuyên nghiệp về triết học phương Đông, họ sẽ nói: “Đó không phải là triết học, đó là tôn giáo hoặc chủ nghĩa thần bí. Đúng, đó không phải là triết học thực sự”. Đó là thái độ đối với triết học phương Đông. Người ta có thể tìm thấy những lời trích dẫn của các triết gia phương Tây trên những ấn bản có căn cứ đích xác chẳng hạn như từ điển bách khoa toàn thư.

    Tuy nhiên, mặc dù rất kính trọng các đồng nghiệp của mình, tôi cho rằng quan điểm này có lẽ là do các triết gia phương Tây chưa hiểu rõ triết học phương Đông. Họ chưa dành thời gian nghiên cứu, suy nghĩ và đọc tài liệu về triết học phương Đông. Đúng là một số nội dung của triết học phương Đông liên quan tới tôn giáo. Tuy nhiên, rất nhiều nội dung của triết học phương Tây cũng mang màu sắc tôn giáo. Ví dụ, toàn bộ triết học phương Tây từ khoảng năm 1100 đến năm 1400 có mối quan hệ chặt chẽ với Thiên Chúa giáo. Tất cả các triết gia đều là những con chiên của Chúa và Thiên Chúa giáo gần gũi với những gì người theo đạo thực hiện giống như triết lý Phật giáo kết nối với Đạo Phật. Như vậy, nếu triết học có mối liên hệ với tôn giáo thì không có nghĩa đó không phải là triết học.

    Chủ nghĩa thần bí có nghĩa là gì? Có người cho rằng chủ nghĩa thần bí là những trải nghiệm đặc biệt khó có thể diễn tả và không thể coi là triết học. Tuy nhiên có những khía cạnh của chủ nghĩa thần bí tồn tại trong một vài triết lý phương Đông này nhưng không tồn tại trong những triết lý phương Đông khác. Ví dụ như chủ nghĩa thần bí không đóng vai trò quan trọng trong triết lý của Đạo Khổng. Trong một số phần của triết học phương Tây cũng có những yếu tố huyền bí. Rất nhiều nhà thần bí vĩ đại theo Đạo Thiên Chúa đã viết ra triết lý Thiên Chúa giáo. Platinus tuy không phải là người theo đạo Thiên Chúa giáo nhưng rõ ràng là một người thần bí. Eriugena cũng là một người thần bí. Và không chỉ có những người từ thời xa xưa này ấp ủ những ý tưởng thần bí.

    Một trong những triết gia vĩ đại nhất của thế kỷ 20 đã ám chỉ tính thần bí rất rõ ràng trong cuốn sách của mình. Có lẽ bạn đã nghe nói đến Wittgenstein, một trong những triết gia vĩ đại nhất của thế kỷ 20. Nếu bạn đọc cuốn sách duy nhất ông đã xuất bản trong suốt cuộc đời mình có tựa đề ‘Tractatus’ bạn sẽ thấy cuốn sách kết thúc bằng câu: “Tôi đã thể hiện trong cuốn sách tất cả những gì tôi có thể lý giải; có rất nhiều điều khác người ta không thể nào lý giải được”. Đó là cách giải thích trực tiếp đối với những điều khó diễn tả. Hiện tượng khó diễn tả và kinh nghiệm trực tiếp không có gì xa lạ đối với truyền thống triết học phương Tây. Như vậy, nếu cho rằng những triết lý hàm chứa khía cạnh tôn giáo hoặc thần bí không phải là triết học sẽ là một lý lẽ không thống nhất.
     
  2. Ngọc Suka

    Ngọc Suka Cộng tác viên
    Bài viết:
    590
    Đã được thích:
    129

    Triết học Ấn Độ và Trung Quốc
    Vậy triết học là gì? Nói một cách đại khái, triết học là sự kết nối tư duy giữa quan điểm đạo đức và tính trừu tượng, nghĩa là có hai nội dung chính trong triết học: đạo đức học (nguyên tắc xử thế) và siêu hình học, một nội dung giải thích bản chất của thực tế và một nội dung hướng dẫn con người cách sống. Triết học liên quan đến việc tập hợp các quan điểm về những câu hỏi cụ thể này và về nhiều vấn đề khác.

    Triết học không chỉ là sự tập hợp những quan điểm như vậy mà còn liên quan đến vấn đề nhận xét quan điểm đó đúng hay sai, những lựa chọn khác và nguyên nhân người ta thích quan điểm này hơn những quan điểm khác.

    Những cuộc thảo luận mang tính phê phán không thể thiếu trong triết học. Triết học phương Đông có đạt được tiêu chí này không? Trên thực tế, việc đặt ra câu hỏi này là không chính xác bởi vì không thể đem triết học phương Đông so sánh với bất kỳ thứ gì khác và triết học phương Tây cũng vậy. Triết học phương Đông và triết học phương Tây đều có nhiều khía cạnh đa dạng. Ở Đông Á có hai nước lớn với hai nền văn minh cổ xưa là Ấn Độ và Trung Quốc. Hai nước này có những truyền thống triết lý rất khác nhau. Triết lý của phương Đông không phải là duy nhất mà có nhiều loại. Câu hỏi đặt ra là liệu các triết lý của Châu Á có kết hợp được với nhau không? Liệu các loại hình triết học này có phải là sự kết nối quan trọng giữa các quan điểm đạo đức và quan điểm siêu hình hay không? Và câu trả lời rõ ràng là ‘có’. Chúng ta có thể đọc các tài liệu để nhận thấy điều này.

    Bạn không thể đọc những tài liệu của Ấn Độ viết về truyền thống của Phật giáo, Đạo Hindu và Đạo Khổng Tử mà không thể tìm thấy sự trùng hợp các quan điểm về thế giới. Bạn sẽ thấy vấn đề đạo đức, những hình ảnh của thuyết siêu hình, đó không phải là vấn đề lớn. Khi bạn cho rằng triết học phương Đông có vấn đề và khi một số triết gia Phương Tây nói rằng đây không phải là triết học là lúc bạn không phát hiện thấy những đánh giá quan trọng trong truyền thống triết học phương Đông. Tuy nhiên, một lần nữa nhận định này sai. Khi đọc những cuốn sách hay về triết học của Ấn Độ, bạn có thể dễ dàng nhận thấy có khá nhiều tranh luận mang đầy tính phê bình.

    Ấn Độ có khá nhiều trường phái triết học. Trong vài thế kỷ qua, nếu không phải là vài thiên niên kỷ, các triết gia tranh luận với nhau bằng những luận điểm triết học rất phức tạp. Bạn có thể đọc tài liệu để tìm hiểu vấn đề này.

    Triết học Trung Quốc khó tiếp cận hơn bởi triết học Trung Quốc điển hình thường được viết theo phong cách hơi khác biệt. Trong thực tế, nếu có sự phân chia các trường phái triết học trên thế giới, sự phân chia đó không phải ở Euphrates mà ở vùng Himalayas. Một khi đã vượt qua được sự khác biệt về phong cách, bạn sẽ nhận thấy triết học Ấn Độ khá giống triết học phương Tây trong khi triết học Trung Quốc lại có điểm khác biệt trong các luận điểm. Thông thường, các luận điểm được đưa ra theo phép loại suy. Như vậy, khi một người tranh luận về một quan điểm trong triết học Trung Quốc, họ đưa ra những ví dụ, những phép so sánh, tương đồng, ẩn dụ. Trong triết học phương Tây cũng sử dụng những phương pháp tương tự. Những luận điểm như thế này dễ dàng được công nhận. Tuy nhiên, triết học Trung Quốc chứa nhiều luận điểm như vậy hơn triết học phương Tây.
     
  3. Ngọc Suka

    Ngọc Suka Cộng tác viên
    Bài viết:
    590
    Đã được thích:
    129

    Những rào cản trong lịch sử triết học phương Đông

    Các triết gia thường tranh luận với nhau và có nhiều cuộc tranh luận nổi tiếng giữa các trường phái của đạo Khổng mới, giữa những người theo Đạo Lão và Đạo Khổng… Quan điểm cho rằng những nội dung này không phải là triết học thực sự không có tính thuyết phục. Đó là quan điểm đưa ra do các triết gia không hiểu rõ vấn đề. Bạn cần phải đọc tài liệu để hiểu vấn đề mới có thể công nhận rằng đó là triết học. Tôi chưa biết nhiều về triết học phương Đông và tôi đang nghiên cứu. Tôi đã nghiên cứu chủ đề này trong vòng 10 đến 12 năm và không phải là người duy nhất nghiên cứu chủ đề này. Dần dần, tôi nhận thấy rằng đây là một trong những chủ đề rất tốt đối với tiếng Anh hiện đại và triết học phương Tây. Các triết gia phương Tây, phần lớn được đào tạo theo triết lý phương Tây, đang nghiên cứu các truyền thống Châu Á và đang cố gắng tìm hiểu những vấn đề này. Việc này không dễ và các triết gia phải vượt qua nhiều rào cản.

    Chẳng hạn, rào cản đầu tiên các triết gia vấp phải là vấn đề ngôn ngữ. Nếu bạn muốn nghiên cứu vấn đề này một cách nghiêm túc, bạn phải đọc được ngôn ngữ của văn bản gốc. Như vậy, bạn phải đọc tiếng Phạn nếu muốn tìm hiểu về một triết lý mới hoặc đọc tiếng Trung Quốc cổ nếu quan tâm tới triết học cổ Trung Hoa. Đây là vấn đề đầu tư thời gian. Bạn có thể nghiên cứu những chủ đề này mà không cần biết các ngôn ngữ đó. Tuy nhiên, khi đó bạn phải phụ thuộc rất nhiều vào các bản dịch và dịch giả. Nhờ các bản dịch, tôi có thể đọc tài liệu triết học được viết bằng hàng chục thứ tiếng mặc dù tôi không biết những ngôn ngữ này. Như vậy, tôi có thể nghiên cứu nhiều triết lý thông qua tài liệu dịch. Mặc dù có nhiều hạn chế nhưng tôi vẫn có thể thực hiện được.

    Tiếp theo là vấn đề phong cách viết. Nếu mở các tài liệu tranh luận về triết học Ấn Độ hoặc Trung Quốc, các tài liệu này không được viết theo phong cách quen thuộc với các triết gia phương Tây. Trong khi đó, triết học phương Tây được viết theo nhiều phong cách khác nhau. Ví dụ, Aristotle, Plato, Kant, Hume, Derrida, Heidegger, Wittgenstein, Quine, Kripke viết các tài liệu theo những phong cách hoàn toàn khác biệt. Tất nhiên, vấn đề văn hóa cũng liên quan đến phong cách viết bởi vì nếu bạn muốn hiểu quan điểm của người viết, bạn cần hiểu nền tảng văn hóa tại thời điểm các tài liệu được viết ra bởi các tài liệu đều mang dấu ấn nền văn hóa sản sinh ra triết lý đó. Triết học phương Tây cũng giống như vậy. Trong triết học có những tác động của yếu tố văn hóa. Nếu bạn không hiểu được những yếu tố liên quan tới văn hóa, bạn có thể hiểu sai ý nghĩa vấn đề.

    Như vậy, có những rào cản mà các triết gia phải vượt qua và những rào cản này đáng để họ nỗ lực. Tôi muốn chỉ ra những điều mà các bạn sẽ phát hiện thấy khi vượt qua được rào cản. Nhìn chung, bạn sẽ nhận thấy hai điều. Thứ nhất là một tình huống rất quen thuộc, đó là những quy tắc đạo đức, bản chất của thực tế, sự tồn tại của Thượng đế, bản chất của trí tuệ. Tất cả những yếu tố này là tiêu chuẩn trong triết học phương Tây. Mặt khác, bạn sẽ phát hiện thấy một điều hoàn toàn khác biệt bởi mặc dù các vấn đề triết học khá phổ biến ở phương Tây, cách thức mà triết học phương Đông tiếp cận những vấn đề này hoàn toàn khác với cách thức mọi người thường hay tiếp cận ở phương Tây.”
     
Loading...
Đang tải...